Góc bếp Ấm Áp

Mâm cỗ ngày Xuân thời hiện đại

13/02/2017


Trong nhiều nét văn hóa truyền thống ngày Tết, ẩm thực luôn là một trong những phần đặc sắc nhất. Mâm cỗ ngày Tết không chỉ giản đơn là một bữa ăn thịnh soạn mừng một năm sang mà nó còn mang nhiều giá trị văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc, như một di sản tinh thần mà tổtiên truyền lại cho con cháu.


Trong ký ức của nhiều người, hương vị của Tết là những ngày trước Tết chuẩn bị nồi thịt kho hay nồi bánh chưng cùng gia đình, là đêm 30 bày mâm cỗ cúng tổ tiên trong cái bảng lảng của nhang trầm, như tìm về chút tĩnh lặng và thể hiện lòng tri ân trước thời khắc chuyển giao của đất trời. Hương vị của Tết còn là ngày mùng một cả nhà quây quần bên nhau, rôm rả sẻ chia những buồn vui đã qua trong năm cũ và những dự định trong năm mới.


Tùy theo mỗi vùng miền, mâm cỗ lại có những món đặc trưng. Mâm cỗ miền Bắc thường có món thịt đông, món gần như không thể thấy ở mâm cỗ Tết các miền khác. Ngoài ra người Bắc thường ăn bánh chưng chung với dưa hành, ngoài ra còn có các món cá kho riềng, giò thủ, chả quế, ninh măng, chả đẫy... Mâm cỗ miền Nam thì thường có những món quen thuộc như thịt kho hột vịt, canh khổ qua dồn thịt (với mong muốn mọi điều khổ trong năm cũ đi qua), bánh tét ăn với dưa giá và củ kiệu, gỏi tôm thịt, chả giò, nem... Mâm cỗ miền Trung thì thường có cả bánh chưng và bánh tét, bò dầm mặn, thịt heo ngâm nước mắm, gà bóp rau răm, nem chả Huế...


Theo thời gian, trong cái tất bật của cuộc sống hiện đại, người ta không thể chăm chút tỉ mẩn cho mâm cỗ Tết như truyền thống nữa. Khi lịch nghỉ Tết thường vào 28, 29 Tết, không phải ai cũng đủ thời gian để nấu một bát canh măng, canh bóng cầu kỳ. Và nơi phố thị đất chật người đông, tìm một khoảnh sân nhỏ để chụm lửa nồi bánh chưng nghi ngút khói cũng không phải dễ. Cuộc sống đổi thay khiến con người phải linh hoạt để thích nghi mà vẫn gìn giữ được những giá trị truyền thống.


Vì thế ngày nay, chúng ta có thể tìm thấy nhiều món ăn đặc sản ngày Tết được làm sẵn, từ giò chả đến bánh chưng, bánh tét, dưa kiệu, kể cả canh bóng thả, canh măng cũng được nấu sẵn ở những chợ lớn, chỉ cần mua về hâm nóng lại.


Các món trên mâm cỗ cũng đang có sự chuyển giao giữa các vùng miền, ví dụ như món bắp bò ngâm nước mắm vốn là đặc sản miền Trung thì nay thỉnh thoảng lại thấy cả trong cỗ Tết miền Bắc hoặc miền Nam. Hơn nữa, mâm cỗ ngày Xuân đôi khi còn được bổ sung vài món Tây là lạ như xúc xích, bò lúc lắc... Mâm cỗ Tết được mỗi gia đình biến tấu tuỳ theo sở thích và sự tiện lợi của riêng mình, tuy nhiên những món đặc trưng ngày Tết vẫn luôn hiện diện.


Dù mâm cỗ Tết có đổi thay thế nào, đó không chỉ là bữa ăn đơn thuần mà là sự tượng trưng cho giá trị tinh thần của Tết Việt, là nét giao hoà của hương vị đất trời trong ẩm thực, là dịp để gia đình sum vầy và gắn kết. Mâm cỗ có thể đổi thay nhưng chỉ cần những giá trị ấy vẫn vẹn nguyên theo năm tháng, Tết Việt vẫn sẽluôn tròn đầy.

  • Chia sẻ: